1С:Управление Компанией (1С:УК) дастурида ойни тўғри ёпиш: чек-рўйхат

1С:Управление Компанией (1С:УК) дастурида ойни ёпиш жорий молиявий даврни якунлаш, барча молиявий операцияларни текшириш ва тасдиқлаш, шунингдек, бизнес самарадорлигини баҳолаш ва келгуси ривожланиш бўйича қарор қабул қилишга ёрдам берадиган ҳисоботларни тузиш учун зарур. Бу жараён кўп қадамлардан иборат, шунинг учун махсус чек-рўйхатдан фойдаланиш қулай. Чек-рўйхат — маълумотлар ва бошқарув ҳисобининг ишончлилигини таъминловчи назорат нуқталарини текшириш воситаси.

Ойни ёпишнинг асосий мақсадлари:

1. Кейинги ойга тайёргарлик кўриш

Ойни ёпиш маълумотларни тизимлаштиришга ва янги ой бошланишидан олдин барча молиявий ёзувларни тартибга солишга ёрдам беради. Бу эса мумкин бўлган хатоларнинг олдини олади.

2. Молия устидан назорат

Ойни ёпиш молиявий ёзувлардаги хато ва муаммоларни аниқлашга ёрдам беради. Бу муаммоларни ўз вақтида ҳал қилиш ва кейинги йўқотишларнинг олдини олиш имконини беради.

3. Ишончли бошқарув ҳисоботини тузиш

Ёпилган ойлар асосида тузилган бошқарув ҳисоботи раҳбарга бизнес ҳолатининг умумий манзарасини кўриш ва ишончли маълумотлар асосида қарор қабул қилиш имконини беради.

Ойни ёпиш бир қатор қадамларни бажаришни талаб қилади. Ёпишни бошлашдан олдин барча молиявий операциялар дастурга киритилган ва ўтказилганлигига ишонч ҳосил қилиш муҳим. Бу жараён тўғри бажарилса, бошқарув ҳисоботининг сифати сезиларли даражада яхшиланади.

Ойни ёпишни икки қисмга бўлиш мумкин: «Техник ойни ёпиш» ва «Молиявий ойни ёпиш». Иккала жараён ўзаро боғлиқ, аммо принципиал фарқларга эга.

Техник ойни ёпиш

Ойни ёпишда дастур асосий бандлар бўйича ўтиб, ой давомидаги барча ҳаракатларни таҳлил қилади ва таннархни ҳисоблайди. Бу жараёнда амортизация ҳисобланади, ўзаро ҳисоб-китоблар ёпилади, таннарх тузатилади, бевосита харажатлар ҳисобга олинади ва молиявий натижа шаклланади. Агар хатога йўл қўйилган бўлса, масалан, ҳужжатлар орқа сана билан киритилган бўлса, дастур бундай хатоларни топиб, уларни кўрсатади.

Ойни ёпиш хатосиз ўтиши учун қуйидагиларни текшириш керак:

1. Ҳужжатлар қайта ўтказилган.
2. Манфий қолдиқлар йўқ.
3. Ўчиришга белгиланган ҳужжатлар йўқ.
4. Дубликатлар йўқ.
5. Нол ёки манфий таннархли товар йўқ.
6. Миқдорсиз товар йўқ.

1. Ҳужжатларни қайта ўтказиш

Қайта ўтказиш учун «Групповое перепроведение документов» (Ҳужжатларни гуруҳли қайта ўтказиш) обработкасидан фойдаланинг: Настройки – Администрирование – Корректировка данных (Созламалар – Администрация – Маълумотларни тузатиш). Очилган ойнада «Групповое перепроведение документов» ҳаволасини босинг.

«Останавливаться по ошибке» (Хатода тўхташ) белгисини қўйсангиз, дастур ҳар бир хатода тўхташини эсда тутинг. Қайта ўтказишдан сўнг ўтказилган ҳужжатлар рўйхати ва хатолар рўйхати кўринади.

2. Манфий қолдиқларни текшириш

Манфий қолдиқли товарларни топиш учун «Омборлардаги товар қолдиқлари (манфий резервлар)» ёки «Запасы – анализ отрицательных остатков» (Запаслар – манфий қолдиқлар таҳлили) ҳисоботини шакллантиринг.

3. Ўчиришга белгиланган ҳужжатлар йўқлигини текшириш

Ўчиришга белгиланган ҳужжатлардан қутулиш учун Настройки – Администрирование – Обслуживание (Созламалар – Администрация – Хизмат кўрсатиш) бўлимини очинг. Очилган ойнада «Удаление помеченных объектов» (Белгиланган объектларни ўчириш) ҳаволасини босинг.

Маълумотларни текширинг ва «Удалить выбранные» (Танланганларни ўчириш) буйруғини бажаринг. Эътибор беринг: баъзи ҳужжатлар бошқа ҳужжатларда уларга ҳавола борлиги сабабли ўчирилмаслиги мумкин.

4. Дубликатлар йўқлигини текшириш

Дубликатларни излаш ва ўчириш учун Настройки – Администрирование – Обслуживание бўлимини очинг. «Корректировка данных» блокида «Поиск и удаление дублей» (Дубликатларни излаш ва ўчириш) ҳаволасини босинг. Излаш соҳасини белгиланг, «Отбор» (Танлаш) майдонида «Все элементы» (Барча элементлар) қийматини қўйинг, «Сравнение» (Таққослаш) фильтрида «Наименование» – «Совпадает» (Номи – Мос келади) параметрларини танланг.

«Найти дубли» (Дубликатларни топиш) буйруғини бажаринг. Очилган рўйхатни текширинг ва «Удалить дубли» (Дубликатларни ўчириш) тугмасини босинг.

5. Нол ёки манфий таннархли товарларни текшириш

Нол ёки манфий таннархли товарлар ойни тўғри ёпишга халақит бериши мумкин. Кўп учрайдиган хато — буюртма санасидан кейин келган товарни буюртмада резервлаш. Одатда дастур автоматик равишда тузатма киритади, аммо истисно ҳоллар ҳам бўлади, масалан, чиқим ва кирим турли ойларда расмийлаштирилганда. Бундай товарларни топиш учун «Запасы» (Запаслар) ҳисоботидан фойдаланиш қулай.

«Запасы» ҳисоботини очинг, «Настройки» (Созламалар) тугмасини босинг ва «Структура» ойнасига ўтинг. Структурани скриншотдагидек созланг.

«Поля и сортировки» (Майдонлар ва саралаш) бўлимида ҳисобот устунларини «Бошланғич қолдиқ», «Кирим», «Чиқим» ва «Якуний қолдиқ» сумма ва миқдор кўринишида акс этадиган қилиб созланг.

Ҳисоботни шакллантиринг ва «Якуний қолдиқ» устунига эътибор беринг. Бу устунда қуйидагилар бўлмаслиги керак:

• манфий қийматлар;
• миқдор бор, аммо сумма бўш бўлган қаторлар;
• сумма бор, аммо миқдор бўш бўлган қаторлар.

Кейинчалик тез қайтиш учун ҳисобот вариантини сақлаб қўйишни унутманг.

6. Миқдорсиз товарларни текшириш

Миқдори кўрсатилмаган товарларни топиш учун «Себестоимость запасов» (Запаслар таннархи) ҳисоботидан фойдаланинг. Аввал ундаги танловларни (отбор) созланг.

Ҳисобот структурасини созланг.

«Количество конечный остаток» (Миқдор якуний қолдиқ) майдонига белги қўйинг.

Ҳаммаси тўғри бўлса, ҳисобот бўш чиқиши керак.

Молиявий ойни ёпиш

Молиявий ёпиш бизнес эгасига бошқарув ҳисоботларидаги маълумотлар ишончли эканлигига ишонч ҳосил қилиш имконини беради. Чек-рўйхат бўйича ўтказилган молиявий ёпиш тўғри ҳисоб учун қайси маълумотлар етишмаётганини кўрсатади. Ҳатто биринчи учта банд бўйича фарқлар ҳам ҳисобда хато борлиги ва ҳисоботлар ноаниқ бўлиши мумкинлигидан далолат беради.

Тўғри молиявий ёпиш учун қуйидагиларни текшириш керак:

1. Запаслар инвентаризацияси ўтказилган;
2. Дастурдаги нақд пул қолдиқлари ҳақиқатга мос;
3. Кассадаги нақд пул қолдиқлари ҳақиқатга мос;
4. Банк ва касса ҳужжатларида ДДС (пул маблағлари ҳаракати) моддалари тўғри кўрсатилган;
5. Ҳужжатлардаги харажат моддалари тўғрилиги текширилган;
6. «Анализ бизнеса» (Бизнес таҳлили)даги «Денежный поток» (Пул оқими) бандида пул ҳаракати бўйича барча ҳужжатлар акс этган;
7. «Анализ бизнеса» кўрсаткичлари «Доходы и расходы (по статьям)» (Даромад ва харажатлар моддалар бўйича) ҳисоботи билан мос;
8. Ҳисобдор шахслардаги пул қолдиқлари ҳақиқатга мос ва ёйилган сальдо йўқ;
9. Контрагентлар билан ҳисоб-китоб қолдиқлари ҳақиқатга мос (ҳужжатлар бўйича эмас, амалдаги қолдиқ);
10. «Расчеты с поставщиками» ва «Расчеты с покупателями» ҳисоботларидаги қолдиқлар айланма-сальдо ведомостидаги маълумотлар билан мос;
11. Контрагентлар билан ҳисоб-китобларда ёйилган сальдо йўқ;
12. Ходимлар билан ҳисоб-китоб қолдиғи ҳақиқатга мос ва ёйилган сальдо йўқ;
13. Солиқлар ҳисобланган (ой кўрсаткичлари асосида тахминий қиймат; ҳисобот топширилгандан сўнг тузатилади);
14. Кредитлар бўйича ҳисоб-китоблар ҳақиқатга мос;
15. Балансда «Бошқа айланма активлар» = нол;
16. Балансда АКТИВ = ПАССИВ;
17. Балансда Тақсимланмаган фойда = Соф фойда – Дивидендлар.

1. Банк ва касса ҳужжатларида ДДС моддалари тўғри кўрсатилганлигини текшириш

«Денежные средства» (Пул маблағлари) ҳисоботини очинг ва иерархия кўриниши учун ҳисобот структурасини созланг.

Кейин ҳисобот устунларини созланг.

Натижада ҳисоботда ДДС моддалари структураси кўринади — бундай шаклда маълумотларни текшириш қулай.

Ҳисоботни янги ном билан сақлаб, доим қўл остида тутинг.

2. Ҳужжатлардаги харажат моддаларини текшириш

Аввало номенклатурада харажатлар ҳисоби счётлари тўғри кўрсатилганлигини аниқлаш керак. Буни «Анализ статей учета затрат в номенклатуре» (Номенклатурадаги харажат моддалари таҳлили) ҳисоботида Номенклатура. Счет учета затрат – Номенклатура – Контрагент иерархиясини созлаб амалга ошириш мумкин.

3. «Анализ бизнеса» кўрсаткичларини текшириш

«Анализ бизнеса» (Бизнес таҳлили) — компания бўйича умумлаштирилган маълумотларни кўрсатувчи қулай восита. Аммо у қўшимча восита (надстройка) эканини ва ўз вақтида янгилаб туришни талаб қилишини унутманг. Амалиётда кўпинча, масалан, харажат моддаларини киритиш эсдан чиқиб қолади. «Анализ бизнеса» кўрсаткичларини «Доходы и расходы (по статьям)» ҳисоботи ёрдамида текшириш мумкин. Иккала ҳисоботни ёнма-ён очиб таққослаш қулай.

4. Ҳисобдор шахслардаги пул қолдиқлари ҳақиқатга мос ва ёйилган сальдо йўқлигини текшириш

Бунинг учун «Расчеты с подотчетными лицами» (Ҳисобдор шахслар билан ҳисоб-китоблар) ҳисоботидан фойдаланинг. Унда барча ҳисобдор шахслар, берилган суммалар ва топширилган аванс ҳисоботлари кўриниб туради. Қулайлик учун майдонларни гуруҳлаштиринг.

5. Ҳисобланган солиқларни текшириш

Солиқ тўлаш тартибингизга мувофиқ «Баланс» ва «Айланма-сальдо ведомости»даги маълумотлар тўғрилигини текширинг.

6. Кредитлар бўйича ҳисоб-китобларни текшириш

Бунинг учун «Кредиты (полученные)» (Олинган кредитлар) ҳисоботидан фойдаланинг. Кредитлар тўғри акс эттирилган бўлса, бу ҳисоботда улар бўйича барча маълумот бўлади. Кредитларни «Баланс»да ҳам текшириш мумкин — иккала ҳисоботдаги маълумотлар мос бўлиши керак.

7. Балансдаги бошқа айланма активларни текшириш

«Баланс»даги «Прочие оборотные активы» (Бошқа айланма активлар) сатри бўш бўлиши керак. Кўп ҳолларда хато запасларни ҳисобдан чиқариш ҳужжатларида «Прочие расходы» (Бошқа харажатлар) моддаси ўрнига «Потери от недостачи и порчи ценностей» (Қимматликлар камомади ва бузилишидан йўқотишлар) моддаси кўрсатилганда юзага келади — бунда чиқарилган запаслар активларда тўпланиб қолади.

Хулоса

Биз имкон қадар батафсил чек-рўйхат тузишга ҳаракат қилдик. У 1С:Управление Компанией дастурида техник ва молиявий ойни ёпишга ёрдам беради. Барча бандларни бажарсангиз, молиявий ҳисобот тўғри шаклланганига ва унинг асосида бошқарув қарорлари қабул қилиш мумкинлигига 99% ишонч ҳосил қилишингиз мумкин.

Агар 1С:УК да ойни ёпиш ёки дастурни созлаш бўйича ёрдам керак бўлса, Finsoft мутахассислари билан боғланинг.